Ένας από τους κύριους στόχους του Αρχιπελάγους, ως περιβαλλοντική ΜΚΟ, ήταν η δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου, μη κυβερνητικού και μη κερδοσκοπικού, εργαστηρίου στην Ελλάδα. Ενός εργαστηρίου που θα είναι σε θέση να εκτιμήσει και να εντοπίσει πιθανές πηγές ρύπανσης και μόλυνσης, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των θαλάσσιων και χερσαίων οικοσυστημάτων καθώς και τη δημόσια υγεία των κατοίκων της ελληνικής ακτογραμμής.
.jpg)
Για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού δημιουργήθηκε το Εργαστήριο Αναλύσεων του Αρχιπελάγους, το οποίο εξοπλίζεται σταδιακά είτε με τη βοήθεια δωρεών είτε με αυτοχρηματοδότηση (δείτε Εξοπλισμό). Μέσω του εργαστηρίου το Αρχιπέλαγος προσφέρει αφιλοκερδώς στις τοπικές κοινωνίες του Αιγαίου τη δυνατότητα για αναλύσεις της ποιότητας του πόσιμου και θαλασσινού νερού, καθώς και της ποιότητας του εδάφους. Επίσης πραγματοποιούνται αναλύσεις για την ανίχνευση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, σε καρπούς, προϊόντα (π.χ. λάδι, κρασί) και δείγματα χώματος, καθώς και αναλύσεις για την ανίχνευση πιθανής μικροβιακής μόλυνσης γεωργικών προϊόντων. Αναλύσεις επίσης υλοποιούνται για τον εντοπισμό και απομόνωση βιοδραστικών ουσιών σε θαλάσσια ασπόνδυλα και φύκη, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν φαρμακευτική ή βιοτεχνολογική χρήση.
Ο πιστοποιημένος εξοπλισμός και οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στο εργαστήριο του Αρχιπελάγους είναι αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας που διατηρεί το Ινστιτούτο με τη σχολή Θαλάσσιων Επιστημών του Πανεπιστημίου του Cardiff, το τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Essex και το εργαστήριο Ανόργανης και Αναλυτικής Χημείας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ώστε να παράγονται με αξιόπιστες επιστημονικές μεθόδους, τεκμηριωμένα αποτελέσματα. Περαιτέρω εξειδικευμένες αναλύσεις ρύπανσης που δεν είναι ακόμα εφικτό να πραγματοποιηθούν στο εργαστήριο του Αρχιπελάγους, αποστέλλονται στα παραπάνω πανεπιστημιακά εργαστήρια καθώς και σε τρίτους φορείς με τους οποίους συνεργάζεται το Αρχιπέλαγος (δείτε Συνεργαζόμενοι Φορείς).
.jpg)
Το Εργαστήριο Αναλύσεων του Αρχιπελάγους λειτουργεί στην ερευνητική βάση της Σάμου, ενώ εργαστηριακή μονάδα λειτουργεί και στην ερευνητική βάση της Ικαρίας. Επίσης υπό κατασκευή βρίσκεται το πλωτό εργαστήριο στο ερευνητικό σκάφος Πηνελόπη. Το πλωτό εργαστήριο αποτελεί μια φιλόδοξη προσπάθεια του Αρχιπελάγους που θα δίνει την δυνατότητα να υλοποιούνται άμεσα αναλύσεις, ακόμα και σε δυσπρόσιτες περιοχές των ελληνικών θαλασσών.